Sayfalar

616 ) ŞARABIN TARİHİNE AİT İLGİNÇ BİLGİLER...

    

"Kutsal Kitap"ın "Genesis" (Yaratılış) bölümünde, Hz. Nuh'un bir bağ diktiği, şarap içtiği ve sarhoş olduğu yazılıdır. Söylenceye göre Nuh Peygamber, Büyük Tufan dindikten sonra Ağrı Dağı eteklerinde yaşamaya başlar. Bir gün, keçisinin her zamankinden daha neşeli olduğunu fark eder ve bunun nedenini araştırır. Onu izler ve keçisinin hareketli ve neşeli olmasının, yediği bir meyveden kaynaklandığını görür. O meyve, dalından düşmüş bir üzümdür. İlk kez gördüğü meyveyi yemeyi dener ve birdenbire bir mutluluk duygusuna kapılır. Üzümü o denli beğenmiştir ki Ağrı Dağı eteklerini bağlarla kaplar. Nuh Peygamber'in mutluluğunu çekemeyen Şeytan, alevli nefesiyle bütün bağları yakar. Nuh Peygamber üzüntüsünden yataklara düşmüştür. Şeytan, insafa gelip, bu meyveyi yeniden canlandırmak için ne yapılması gerektiğini ona söyler. Nuh Peygamber de meyvenin kökünü açar ve seçtiği yedi hayvanın (aslan, kaplan, ayı, köpek, tilki, horoz ve saksağanın) kanıyla üzümü sular. Asma canlanır ve meyve vermeye başlar. Şarap içip sarhoş olanların hallerinin de, bu yedi hayvanın karakteristik özelliklerini taşıdığı söylenir ; kimi zaman aslan gibi cesur, kaplan gibi yırtıcı, ayı gibi güçlü, köpek gibi kavgacı, tilki gibi kurnaz, horoz gibi çalımlı ve saksağan gibi geveze olurlarmış..
Nuh'un oğullarından Ham da sarhoş olup babasıyla alay edince, Hz. Nuh ona, "Yüzün kara olsun !" diye beddua etmiş, böylece Ham'ın soyundan gelenler, kara derili olmuşlar..

       

Güney Kafkasya dahil Yakındoğu, üzümün anavatanıdır. Oralarda binlerce yıl öncesinden beri şaraplık üzüm yetiştiriliyordu. Türkiye, Suriye, Ürdün ve Lübnan'daki arkeolojik kazılarda üzüm çekirdeklerine rastlanmıştır. Yaklaşık 5000 yıl öncesinden Gürcistan'da ele geçen üzüm çekirdekleri, burada kültüre alınmış üzüm türlerinin varlığını kanıtlamıştır. 
Şarabın tarihi 6-8 bin yıl kadar geriye uzanabilmektedir. Asma bitkisinin vatanı Anadolu'dur. İnsanlar ilkin toprağa gömdükleri testilere üzüm suyunu doldurup şarap yapmaya başlamışlardır. Şarapta alkol oranı doğal olarak hacimce % 11-16 arasındadır. Sümerler ve Mısırlıların İÖ 4000'lerde şarap ve bira yaptıkları bilinmektedir.  Arkeolojik buluntularda İÖ 2000'de, Anadolu'da Hititler zamanında asma ve şarabın sosyal yaşamda büyük önem taşıdığı ve dinsel törenlerde üzüm ve şarabın tanrılara adak olarak sunulduğu belirlenmiştir. Eski Yunan'da körkütük sarhoş olmayı nitelemek için "İskit gibi içmek" deyiminin kullanılıyor olması, İskitlerin de şarabı bildiğini göstermektedir..
Yunan kolonileri aracılığı ile Batı'ya yayılan şarap, Roma İmparatorluğu'nun da temel içeceklerinden biri olmuştur. Romalılarda şaraba deniz suyu katmanın, şarabı seyreltmek için kullanılan bir yöntem olduğu, ballı ya da reçineli şarabın da çok aranan bir içecek olduğu anlaşılmıştır. 



Klasik Yunan çağında üst sınıfa mensup erkekler arasında yapılan "symposion" (sözcük anlamı "birlikte kafa çekme alemi") adlı şölenlerde, o dönem şarapları hem koyu hem de tatlı olduğundan, şaraba hangi oranda su katılacağını belirlemek üzere bir "symposiarkhos" (içki alemi yöneticisi) seçilirdi. Büyük bir kapta yapılan bu karıştırma, genelde yarı yarıya, hatta bir ölçü şaraba üç ölçü su hesabıyla yapılırdı. "Symposion"lar erkeklere özgü olup eşleri ve fahişeler katılamazdı..
Yunanca "kahvaltı yapmak" anlamına gelen "akl-atizomai" sözcüğü, etimolojik olarak "sulandırılmış şarap içmek" anlamına gelmektedir..

Romalı ünlü tıp derleyicisi Aulus Cornelius Celcus (İÖ 10-İS 50), eski şarap, tatlı şarap, derişik şarap (şıra), bal likörü ve birayı kuvvetli içkiler sınıfına, suyu en hafif içkiler sınıfına, normal şarapları ise orta sınıfa sokuyordu. "Acetum" adı verilen sulu sirke de askerlerin içtiği önemli bir Roma içeceği idi. 
Amerikalı bir toplumbilimci, Roma İmparatorluğu'nun çöküş nedenleri arasında, Romalı soylu sınıfın yavaş yavaş kurşun zehirlenmesi nedeniyle çökmesini de saymaktadır. Buna göre Roma imparatorlarının üçte ikisi, büyük oranda şaraptan kaynaklanan kurşun zehirlenmesi sonucu dengesiz durumda idiler ve Romalılar, tehlike sınırının çok üstünde kurşun yutuyorlardı. Bu kurşun zehirlenmesinin % 50'si şaraptan ileri gelmekteydi ; çünkü Romalılar şaraplarını, kurşun potalarda ya da kurşun kaplarda kaynattıkları üzüm suyu ya da "kurşun şekeri" katkısıyla tatlandırıyorlardı. 

     

Benedikten tarikatının kurucusu Nursia'lı Aziz Benediktus (480-547), "idareli" olmak koşuluyla keşişlerin şarap içmesine izin vermiştir. Eskiçağ'da şarap, su katılarak içiliyordu. Ortaçağ'da ise ruhban sınıfı su katılmamış şarap içmekle kalmıyor, baharat, üzüm ve balla kaynatılmış şarabı yeğliyordu..

16. yüzyılda İngilizler Fransa'nın Champagne yöresinden fıçılar içinde ham ve asitsiz şarap ithal edip bu şarapların mayalanması için içine şeker ve melas katarak köpüklü şarap üretmişlerdi. Diplomat, doğa filozofu, fizikçi, simyacı ve İngiliz Kraliyet Derneği "Royal Society" kurucu üyelerinden biri olan Sir Kenelm Digby (1603-1665), çağdaş şarap şişeleme işinin de babası olarak düşünülür..
Hautvillers'deki Benedikten manastırında şarap üretiminden sorumlu bir keşiş olan Dom Pierre Pérignon (1638-1715), şarabı fıçıda yıllandırmak yerine şişede bekletmenin uygun olup olmayacağını araştırırken 1670 yılında mantarlı şarap şişesini, 1676'da da köpüklü şarabı (şampanyayı) icat etmiş, mantar için tel ya da kenevir kafes kullanmış ve ürettiği şampanyaları ölünceye dek sadece kendisi içmiştir.. Fransa Kralı XV. Louis'nin çok güzel ve akıllı bir kadın olan resmi metresi Madame de Pompadour ( 1721-1764), bütün güzelliğini şampanyadan aldığını söyleyerek, şampanyanın Fransa'da yaygınlaşmasını sağlamıştır..

     

Bu arada belirtmekte yarar var ; şişe mantarı, "mantar ağacı" da denilen Portekiz meşesinin (Quercus suber) ağaç kabuğundan elde edilir. Bu ağaç genelde Batı Akdeniz'de, özellikle de Portekiz'de yaygındır ve Portekiz, dünya şarap mantarı üretiminin % 80 kadarını gerçekleştirmektedir..
Şişeleri katranlı mantarla tıkama geleneği Galyalılara dayanır. Bununla birlikte şişe mantarı, Romalılarda pek ender görülürdü. Onlar tıpa olarak daha çok zift, alçı, balmumu vb. kullanırdı.. 

Şarap, bira ve "mead" (met) gibi düşük alkollü içkiler, binlerce yıl önce, en azından Sümerlerden beri, yüksek yüzdeli damıtık içkiler ise yaklaşık bin yıldan beri üretilmektedir. Bunlar yakın geçmişe dek susuzluk giderici olarak kullanılmış ve yüksek kalori içeriği nedeniyle ve her şeyden önce de su kaynaklarının çok temiz olmadığı yerlerde, aynı zamanda bir gıda maddesi olarak da hizmet etmiştir. Acı deneyimler, çoğu su kaynaklarının içmeye uygun olmadığını göstermiştir..
Oysa su eşliğinde hazırlanan şarap ve bira, zararlı mikropları içinde barındırmıyordu ve bu içkilerin içerdiği alkol ve doğal asitler pek çok zararlı organizmayı öldürdüğünden, bunların hazırlanmasında kirli su bile kullanılabiliyordu...  



Olasılıkla 19. yüzyıl sonlarının pek çok şarabı, bugünkü zevk anlayışına göre, daha çok bir sirkeyi ya da elma şarabını ("cider") andırmaktaydı. Bira ya da şaraba, yüz yıl öncesine kadar ağrı kesici gözüyle de bakılıyordu..

İslam dininde şarabın yasak olmasına karşın aralarında kimi Emevi, Abbasi ve Osmanlı sultan ve halifelerinin de yer aldığı yönetici sınıflar tarafından da tüketildiği, özellikle Osmanlı'da Divan edebiyatında şarabın önemli bir yeri olduğu, Osmanlı aydınlarının Ömer Hayyam'ın şarap konulu şiirlerini ezbere bildikleri bir gerçektir. 



PROF.DR. ZEKİ TEZ'in "Lezzetin Tarihi" adlı kitabından derlenmiştir..

Hiç yorum yok:

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK