Sayfalar

913 ) YÜZ YIL ÖNCEKİ RAMAZANLAR !..

eski istanbul'da ramazanlar ile ilgili görsel sonucu    eski istanbul'da ramazanlar ile ilgili görsel sonucu

İstanbul Ramazan'da terk edilmiş bir şehri andırırdı, her tarafta in cin top oynardı. Zira ahalinin çoğu -sahur yemeğini yiyip sabah namazını kıldıktan sonra henüz yattığından- uykuda bulunurdu ; kısacası Ramazan'da günün yarısından istifade edilmezdi. Resmi dairelerde, iş ve dükkânlarda alışveriş ancak öğle üstü başlardı ; memurlar ikindi saatlerinde kalemlerinden çıkıp giderlerdi. Zaten askerî mektepler gençlik tatilini daima Ramazan'a denk getirirlerdi ; sivil mekteplerde de ders programı Ramazan'a uydurulurdu..
Fakat ikindi yaklaştı mı şehrin uyanışı, hayat ve hareketle doluşu görülmeye değerdi. Beyazıt Meydanı'nın en civcivli zamanı ikindi ile akşam ezanı yani top saatidir. Camiye ve cami avlusunda kurulan sergiye (altta) girmek için akla karayı seçerdik ve henüz kuyruk nizamını bilmediğimizden itişir, kakışır, ramazaniyelik sigara ve tütün satan reji yani tekel barakası önünde birbirimizi çiğnerdik. Oruçları başlarına vuranlar burada kavga çıkarırlardı..
Şu var ki cami avlusundan ve civarından ilâca derman olsun bir kadın geçmezdi. 

eski istanbul'da ramazanlar ile ilgili görsel sonucu

Ramazan akşamlarına biraz da kadın temaşasıyla cilâ vermek isteyen delikanlılarla yaşlıca zendostlar için gidilecek iki yer vardır : Kapalıçarşı ve Direklerarası..
Yola ismini veren direkler o zamanlarda henüz budanmamıştı. Çarşı ise öne sürülmüş, işportalarla büsbütün daraltılmıştı ; yani gezilerin ikisi de gayet dar halde idi. Aranılan da bu değil miydi ? Erkek-kadın ancak o iki yerde -şimdiki Beyoğlu Caddesi, vapur iskeleleri, tramvay ve otobüs içleri, sinema kapıları gibi- birbirine sokulmak, sürünmek imkanı bulurdu. Çapkın erkeklerle fingirdek kızlar ve yatışmamış kadınlar buralara can atarlardı..
Birkaç kelime konuşmak, karşılıklı nameler alıp vermek, randevular sağlamak için koca şehirde başka yer yoktu. Kimi ibadette, kimi kabahatte, ikindi saatleri böyle geçerdi..

eski istanbul'da ramazanlar ile ilgili görsel sonucu    eski istanbul'da ramazanlar ile ilgili görsel sonucu

Derken kalabalık seyrekleşirdi ve birdenbire acayip bir şey olurdu. Bir anda sokaklar boşalır, her taraftan el ayak kesilir, şehir âdeta kuş uçmaz kervan geçmez, yılan bağırsağını sürümez bir tenhalığa gömülürdü. Zira top patlamak üzeredir, halk iftar sofrası başındadır, çoktan evine dönmüş veya iftar için gideceği eve varmıştır..
Ramazan'ın önemli bir özelliği de şu idi : Yalnız kadınlara mahsus camiler vardı, bunlardan biri de Taştekneler Camii idi. Selâtin camilerden Sultanahmet ile Şehzade Camii'nin içi kafeslerin ortasından ikiye bölünür, bir tarafı kadınlara ayrılırdı. Kadınlar tarafında erkek hafızlar hatim indirir, erkek vaizler vaaz verirdi. Rivayete göre, cami düşkünü hanımlarla o hafızlar arasında bazı şeyler de geçermiş !..
Tâbir caiz değil ama zamanın moda ve sosyete camisi Şehzade (altta) idi ; kapısında "Bender" markalı -şimdiki Cadillac yerine- lüks arabalar durur, içinden en pahalı terziler elinden çıkmış elbiselerini ve kürklerini ipek çarşaflar altına gizlemiş hanımefendiler inerdi. Kafesin öbür tarafında da bunların yolunu bekleyen ve siluetlerini gözleyip gözetleyen beyefendiler bulunduğunu kolaylıkla tahmin edebiliriz..

şehzade camii eskiden ile ilgili görsel sonucu

Her belli gün, bayram ve şenlik gibi Ramazan boyunca bir ay, o ayın dinî mahiyetine rağmen şehirde iki cinsin birbirine duyduğu arzu, buluşma imkanlarının çoğalmasından dolayı artardı. Namaz, niyaz, oruç ve çeşitli ibadet gayretleri arasında bir yandan hovardalık ve muhabbet maceraları da alır, yürür, gelişir, gençler az çok çılgın bir ay geçirirdi. Nihayet çok hareketli, yorucu olan bayram da atlatıldı mı İstanbul o alışılmış, şiddetle uyuşuk dünyasına döner, tiyatrolar kapanır, gece hayatı tamamıyla söner, her tarafa ıssızlık çöker ; karanlık bastıktan sonra şehir yine sopalı bekçilerle sokak köpeklerine kalır, tekrar uykusuna dalardı..
Bugünün İstanbullusu o devirdeki ve nesildeki asırlarca sürmüş uyuşukluğun öcünü bayram, seyran, Ramazan gibi vesilelere hacet kalmadan ardı arkası kesilmeyen bir akın halinde, her yerde ve Allah'ın her günü almaktadır..
Bizlere şimdi her gece Ramazan ve her gün bayram !..

direklerarası-1900 ramazanı ile ilgili görsel sonucu

REFİK HALİD KARAY'IN "YASEMİN" DERGİSİNİN 2. SAYISINDA, 16 NİSAN 1957 TARİHİNDE YAYIMLANAN YAZISINDAN ALINTIDIR..  

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK