Sayfalar

230 ) 19 MAYIS 1919 ...


   16 Mayıs 1919 sabahı, Mustafa Kemal Paşa'yı Galata rıhtımına götürecek otomobil Şişli'deki evin kapısı önünde bekliyordu. Yakın arkadaşları uğurlamaya gelmişlerdi. Tam hareket edecekken Bahriye Nazırı Rauf Bey, Mustafa Kemal'in yanına yaklaştı, kendisiyle görüşmek istediğini söyledi ; iki arkadaş çalışma odasına girdiler. Rauf Bey, "Öğrendiğime göre senin bindiğin vapur izlenecek. Ya vapurun İstanbul'dan hareketine izin verilmeyecek ya da Karadeniz'de batırılacakmış" dedi..
   Aynı haberi daha önce de birkaç yerden duyan Mustafa Kemal, "gidersem tutuklayacaklar ya da batıracaklar, gitmezsem ne olacak ? Gene tutuklayacaklar, kim bilir neler yapacaklar ? Fakat yurt ve ulus ne olacak ? Ben gideceğim. Senin de başın sıkışırsa hemen bana katıl.." dedi.
   Mustafa Kemal kendisini bekleyen otomobile binerek Galata rıhtımına hareket etti. Boğaziçi'nde çalışan iç hat vapurlarının büyüklüğünde, yıpranmış, eski fakat yine de bakımlı bir tekne olan Bandırma vapuru Sirkeci'den demir alarak Galata rıhtımı açığında demirlemiş, bekliyordu.. Eğer Mustafa Kemal Sirkeci'den vapura binmeye kalkışsaydı, söylentilere göre, İngilizlerin yakalama olasılıkları çok büyüktü. Bu nedenle Sirkeci'ye gitmedi. Bandırma'nın, Galata rıhtımı açığında demirlemesi tercih edildi..
   Kendisiyle birlikte gelecek olan Kurmay Başkanı Kurmay Albay Kazım (Dirik), Kurmay Binbaşı Hüsrev (Gerede), Albay Arif, Dr.İbrahim Tali, Dr.Refik (Saydam), yaverler Cevat (Abbas) ve Muzaffer (Kılıç), Albay Refet (Bele) ve kalem heyetinden oluşan grup daha önce gelmişti. Mustafa Kemal Paşa, yanında  gelen Rauf Bey ve birkaç kişiyle bir süre baş başa konuştuktan sonra hepsinin ellerini ayrı ayrı sıktı ve emrine verilen askeri deniz aracıyla Bandırma vapuruna yollandılar..
   Köhne vapur, Kaptan İsmail Hakkı ( Durusu) ve yirmi bir mürettebat ile, akşamüstü demir aldı. Bandırma, Kavaklar hizasına geldiğinde durdurulur. Bundan sonrasını Mustafa Kemal'in yaveri Muzaffer (Kılıç) şöyle anlatır : "Bandırma vapuru Kız Kulesi açıklarını geçmişti. Kavaklar hizasına geldiğinde vapur durduruldu. Bir motorla tekneye yanaşan İtilaf Devletleri subayları güverteye çıktılar. Bizler, 'ne oluyor, bunlar ne istiyorlar ?' sorusuna cevap arar ve bakınırken Mustafa Kemal, kaptana sordu : ' Bu adamlar niçin gelmişler ? 'Efendim , silah ve cephane arıyorlarmış..'  'Görevinizi yapınız, sonuçtan beni haberdar edin'.
   Sonra bize döndü, Dolmabahçe önlerinde demirli buluna yabancı zırhlıları göstererek dedi ki : 'Bu sersem adamlar işte böyle.. Yalnız demire, çeliğe ve silah gücüne dayanırlar. Maddeden başka bir şey bilmezler. Bağımsızlık ve özgürlük uğrunda savaşa kararlı bir ulusun kudret ve gücünü anlamaktan acizdirler. Biz silah ve cephane değil, ülkü, inan dolu kafa götürüyoruz..' 
   17 Mayıs günü öğleye doğru Sinop'a vardılar. Tüm kadro güvertedeydi. Bahar güneşi altında pırıl pırıl oynaşan sularda sandallar kürek çekmeye başladı. Kıyıdakiler olayı haber almışlar, gemiye doğru geliyorlardı. Deniz yüzündeki bu hareketlilik hepsini heyecanlandırdı.
   Mutasarrıf'tan (Osmanlı'da sancak yöneticisi) İzmir işgaliyle ilgili gelişmeleri ve hükumetin istifasını öğrendi. Samsun'a karadan yol olmadığı öğrenilince, gemi Samsun yönünde kıyıyı izleyerek hareketine devam etti..
   Prof.Dr. Osman Özsoy, "Kurtuluş Savaşı" adlı kitabında, "Harp Tarihi Vesikaları Dergisi"nden aldığı 68 nolu belgeye dayanarak bir ayrıntıya dikkat çekiyor .. 17 Mayıs 1919 günü bir kısım harp malzemesiyle birlikte yüz kadar İngiliz askeri de Samsun'a çıkar..
   Üç günlük sıkıntılı ve tedirgin geçen yolculuk Samsun kıyılarının görülmesiyle sona eriyordu. 9. Ordu Birlikleri Müfettişi Mustafa Kemal ve yanındakiler 19 Mayıs pazartesi günü, sabah saat 6 :00'da Samsun'a ulaştı..
   Biraz sonra gemiye bir sandal yanaştı. Gelen, Kurmay Binbaşı Mahmut Ekrem'di. Paşa'nın karşısına çıktı, sert bir selam verdi, el sıkıştılar. "Hoşgeldiniz, Paşam. Emrinizdeyiz.."
   Mülki ve askeri erkan ileri gelenleri de aynı sıcaklıkta ve ciddiyette emre hazır olduklarını belirttiler. .Kısa bir süre sonra gelen sandallara bölüşerek binip Samsun'un gümrük iskelesine doğru yol aldılar. 19 Mayıs sabahı Mustafa Kemal Paşa ile Samsun'a çıkan subay sayısı on sekiz idi..O da henüz otuz sekiz yaşında !.. 

   

      Samsun'da özel bir karşılama olmadı. Zaten o zamanlar bir sancak merkezi olan Samsun'da, sancağın idari amiri olması gereken bir mutasarrıf yoktu. Yetkili bir askeri kumandan da yoktu. Zaten daha mütarekenin ilk günlerinden başlayarak ordu çözülmüştü. Hatta ordunun en üst görevlileri arasında bile, onu artık gereksiz görenler vardı. Örneğin Kazım Karabekir "İstiklal Harbimiz" adlı kitabında şu anısını aktarır.. Bu sözler, Kazım Karabekir'in de bulunduğu salonda, o zamanki Harbiye Nazırı, fakat orduda daima arka planlarda kalmış Mısırlı Ferit Paşa tarafından, Fransız subayı Foulon'a söylenmiştir : Konu, ileride, ordunun mevcudu meselesidir : Ferit Paşa : "Dedim ya, daha iyi bilmiyorum. Erkanı Harbiye (Genelkurmay) bilir. Ama inşallah, şu ordu derdinden kurtuluruz da, yalnız jandarmamız kalır.."
   İngilizlerin şehirde 200 kişilik işgal kuvvetleri vardı. Pontus eşkıyası ise, sokaklarda kol geziyordu. 19-25 Mayıs arasında Samsun'da geçen günler, rahat, emniyetli günler değildir. Samsun ne içinden, ne çevresinden, ne de denizden güvenlikteydi. Şehirdeki ilk temasları da ümit verici olmamıştır. Sona eren savaşın bezginliği ruhlara hakim görünüyordu.. Yani kısacası Mustafa Kemal'in Mantıka Palas'ta geçen kabus dolu gecelerini hayal etmek çok da zor değildir..
   İşte o, çakmak çakmak bakan gözlerden çıkan kıvılcımlarla başladı bir ulusun kurtuluş savaşı ...
 
       
   O büyük insanı Samsun'a taşıyan gemiden de bahsedelim biraz..
   Bandırma 1878 yılında, İskoçya'da Paisley kentindeki H. McIntyre tezgahlarında yapılmıştır. Yapım numarası 12' dir ve kardeş gemisi yoktur. Demir uskurlu ve 279 grostonluk buharlı bir gemiydi. Boyu 47.97 metre, eni 8.5 metre, derinliği 8.5 metredir. Trocadero adıyla denize indirilen geminin ilk sahipleri Dansey ve Robinson şirketiydi.  1880-1885 yılları arasındaki sahibi Londra'daki W. H. Sollas olmuştu. Gemi daha sonra 1886 yılında Atinalı H. Psica'ya satıldı ve adı da KYMI olarak değiştirildi. 1890 yılında yeniden el değiştirerek E. Arvanti'ye satıldı. 12 Aralık 1891'de, Marmara Denizinde, Erdek'te battı, daha sonra onarılarak yeniden yüzdürüldü. Şirketin ilk fırsatta elinden çıkardığı vapurun kayıtlı olduğu yeni liman İstanbul'dur. P. Derasemo Kumpanyası, Yunanlılardan aldığı vapuru 1893 yılında İdare-i Mahsusa'ya satar. Geminin yeni adı Panderma olarak değişir.. İdare-i Mahsusa 1910 yılında Osmanlı Seyr-i Sefain adını alınca Panderma adı da Bandırma oldu.. 28 Ekim 1909'da Seyr-i Sefain Bandırma'yı posta vapuru olarak kullanmaya başladı..
   Bu küçük vapur İstanbul'a döndü ve Seyr-i Sefain'de posta vapuru olarak çalışmaya devam etti. 1924'de Tekirdağ-Mürefte arasında posta vapurluğu yaptı. 1925 yılında arızalandı ve uzun süre arızası giderilemedi. Haliç Fenerinde gemi bozmacısı İlhami Söker'e satıldı. Hemen sökümüne başlandı ve dört ayda da sökümü bitirildi. Böylece bu küçük vapur da tüm teknelerin ortak yazgısı olan "tıraş bıçağı olmaktan" kurtulamadı..
 
   Son olarak Can Yücel'in sevdiğim bir şiirini paylaşmak istiyorum sizlerle..

   "Bugün On dokuz  Mayıs,
    Mayısın on dokuzu !.
    Sen ey Türk istiklalinin koruyucusu,
    Sen ey  ülkemizin geleceği,
    Ulusumuzun gözbebeği,
    Sen ey demirparmaklıklarda barfiks yapan
    Ranzalarda perende atan
    Sportmen ve kahraman Türk gençliği,
    Önünde senin bütün Kilit-bahirler açık,
    Ama herzaman Samsun'a çıkılmaz a,
    Bu sabah da avluda volta atmaya çık !.."

( Prof.  Dr.  Osman Özsoy, "Kurtuluş Savaşı" ;  Şevket Süreyya Aydemir, "Tek Adam" ; 
Erol Mütercimler,  "Bu Vatan Böyle Kurtuldu"  



1 yorum:

Servis dedi ki...

Sayın blog kullanıcısı sitenizi çok beğendiğimizden Çöp konteyner ekibi olarak sitenizin başarılarınızı devamını dileriz.

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK