Sayfalar

764) ANILARDA KALAN KURBAN BAYRAMLARI..



Osmanlı coğrafyasında yaşayan Müslümanlar bayramlarda bir taraftan İslam dininin vecibelerini yerine getirirken bir taraftan da sevginin, saygının ve bilhassa dayanışmanın en güzel örneklerini göstermekteydiler. Bugün hala devam eden bu güzel anlayışla bayramlar, herkesin kucaklaştığı, küskünlerin barıştığı, garibanların doyduğu ve çocukların diledikleri gibi vakit geçirdikleri günler haline gelmekte..



Geçmişte Kurban Bayramı'nın gelişi özellikle İstanbul'da Fatih'e, Beyazıt Meydanı'na ve yanan ahşap evlerin boş arsalarına günler öncesinden getirilen kurbanlıklardan anlaşılırdı. Kurbanlık hayvanların en heybetlileri selatinlik, saraylık, vükelalık ve nikahlık için ayrılanlar olur ve pazarda hemen fark edilirdi. Ama en güzel kurbanlıklar şüphesiz padişahlar için ayrılanlardı. Hamallar bunlardan en az 20 adedini Hazine-i Hassa'ya taşır, arta kalanlar da vezir konaklarına götürülürdü. Bayramdan önce devlet, imkanları elverdiğince subay ve memurlara ikramiye dağıtırken İstanbul'daki büyük camilerde görev yapan ulemaya da çeşitli hediyeler verirdi..



Kurban Bayramı herkes için ayrı bir telaş demekti. Temiz tülbent ve peştamallar hazırlanacak, çukurlar kazılacak, bıçaklar bileylenip çengeller takılacak, evlerde bayram temizliği yapılacaktı. Kurban sahipleri hayvan pazarlarından aldıkları küçük ve büyükbaş hayvanları kesileceği güne kadar özenle beslemeye bilhassa dikkat ederdi. Daha evvel vefat etmiş olanlar için kesilecek kurbanlıklar boynuzlarına kurdele asılmak suretiyle diğerlerinden ayrılırdı. Eskiden çocuğu, hanımı ve kendisi için ayrılan kurbanın hane sahibi tarafından kesilmesi de adettendi..
Bayramın ilk günü kurbanlık hayvanların sesleri yerini artık mutfaklardan yayılan taze et kokusuna bırakırdı. Kurban sahibinin de mutlaka başında olduğu kesim işleminden sonra etlerin bir kısmı fukaraya, tekkelere (özellikle hayvanın postu), medreselere, imaretlere ve komşulara ayrılırken, geri kalan kısmı da leğenlerle evlere taşınırdı. Koyunların ayak, işkembe, bumbar ve ciğerleri evde kalır, işkembeden çorba, ciğerden kavurma, ayaktan paça ve bumbardan da dolma yapılırdı. 



Bayram tebriği için gelecek olan misafirler yemek vaktinde gelmemeye dikkat ederdi lakin yine de tam yemek sırasında uğradılarsa da muhakkak sofraya buyur edilirlerdi. Eskiler, bayram günü hazırlanan sofralarda kurban etinden başka et bulundurmayı misafirlere karşı yapılmış bir ayıp olarak addeder, gelen herkese kurban eti ikram etmeye özen gösterirlerdi. Sabah erkenden yenmeye başlanan etlerin mideleri rahatsız etmemesi için evlerde "zamk-ı arabi" ile kaynatılmış su, karbonat veya turunç reçeli bulundurulur, mideler rahat ettirilirdi. 



Yine bayramın birinci günü hapishanelerdeki mahkumlara helva dağıtılır, cezasının çoğunu çekmiş olanların bir kısmı affedilir, borcu olanlara da vakıflar eliyle yardımlar yapılırdı. Hali vakti yerinde olanlar kendi çocuklarına aldıkları bayramlıkların aynısını fakir mahallelerde yaşayan çocuklara da alır, onlara da bayram sevinci yaşatırlardı. Çocuklar ise topladıkları bahşişlerle horoz şekeri, şerbet, envai çeşitte kuşlokumları ve macunlar alır, boş meydanlarda kurulan salıncak ve dönme dolaplarda günlerini gün ederek evin yolunu unuturlardı...



Padişahlar bayram namazını saraya yakın Ayasofya veya Sultanahmet camilerinin birinde kılardı. Hırka-i Saadet Dairesinin yanına getirilen kurbanlardan ilkini bizzat padişah keser, sonra bayramlaşmaya geçilirdi. Tahtına oturan sultanın bayramı, Enderun ağalarından başlayarak tüm erkan tarafından sırayla tebrik edilirdi. Ardından Padişah, Beyazıt'taki eski saraya giderek burada kalan yaşlı harem kadınlarına bağışlarda bulunurdu. Devlet erkanının bayram kutlamalarına katılması şarttı. Bu yüzden bayram günleri sokaklar bir yerlere yetişme telaşında olan memurlarla dolardı. Az gelirli memurlar neredeyse bir aylık maaşlarının tamamını bu zorunlu ziyaretlere ayırırken, üst düzey memurlar da evlerinde ağırladıkları misafirler için yaptıkları masrafları karşılamakta güçlük çekmekteydi. Allah'tan bu adet 1845 yılında çıkan bir bildiri ile sona erdi de herkes rahat bir nefes aldı..



Bayram ertesi özellikle büyük şehirlerin, kesilen hayvan artıkları ve çöplerle dolu sokak ve boş arazileri çirkin bir görüntü oluşturur, bunları temizlemek haftaları alırdı..   









       

Hiç yorum yok:

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK