Sayfalar

177 ) 1964 YILI İZMİR'İNE VE TÜRK KOLEJİNE "MOR ÖTESİ" BİR BAKIŞ !..



   Yaz sıcaklığının henüz geçmediği bir İzmir Eylül'ü.. Yıl 1964, günlerden Pazar.. Bir gün sonra okullar açılıyor.. Yeni bir semt, yeni bir ev, yeni arkadaşlar ve yeni bir okul.. Her biri ayrı ayrı ele alınacak olsa bile bir çocuğu derinden etkileyecek olan değişimlerin hepsi bir arada, adeta bir şok paketi halinde !..
   İlkokulu Buca Çakabey İlkokulunda bitirdikten sonra ; evi kiraya verip Güzelyalı'ya taşınmıştık.. Geniş bir bahçe içinde, yaklaşık altı metrelik tavan yüksekliği olan beş geniş odasıyla büyük ve eski bir Rum evi olan evimizden sonra taşındığımız bu ev, ilk anda bir kafes etkisi yaratmıştı üzerimde !..
   Bir yıl önce annemin Hakimiyeti Milliye İlkokuluna tayini çıkmıştı. Benim de kaydım Türk Koleji'ne yapıldı. Sınıfım : I-D, altı yıl boyunca taşıyacağım numaram ise 226 oldu..
   Yeni ev Faikbey 57 Sokaktaydı.. Sola açılan sokaklar 89 Sokağa, sağa açılan sokak ise 56 Sokağa çıkıyordu. 56 Sokağa çıkan sokakta Göztepe'li bir efsane oturuyordu.. Hem oyunculuğu hem de efendiliğiyle örnek bir futbolcu : "Buldozer" Fevzi Zemzem..
   Bizden sonraki köşe evde Musevi bir aile oturuyordu. Benden bir-iki yaş büyük, Nesim adında bir oğulları vardı.. Karşı çapraz köşelerinde de mahalle bakkalının, Mustafa amcanın evi vardı.. Oturduğumuz evin karşısında geniş bir bahçe içinde eski bir ev olduğunu da anımsıyorum ..
   Yazının girişinde bahsettiğim pazar günü, Fevzi Zemzem'in oturduğu sokakta, mahalledeki çocuklarla futbol maçı yapıyorduk. Hani kaptanların adımlaşarak oyuncu seçtikleri gazozuna maçlardan.. İşte o maçta, karşı takımdan biriyle takıştık, sonra atıştık ve biraz da itişip kakışırken, havada sallanıp duran bir yumruk tam bir isabetle sağ göz çanağıma oturdu !..
   O zamanlar kavgalar çocuklar arasında halledilirdi ve yine öyle oldu.. O zaten çoktan pişman olmuştu, özür diledi, kucaklaştık ve olay bitti..
   Maç bittikten sonra herkes evlerine dağıldı.. Evde ilk gözüme çarpan bir sandalyenin üzerinde ütülenmiş okul giysilerim oldu. Lacivert ceket, gri pantolon ve bembeyaz bir gömlek..İkinci gözüme çarpan ise evdekilerin bana garip garip bakışlarıydı ... Niye öyle baktıklarını biliyordum doğal olarak, çünkü sağ gözüm kapanmış durumdaydı. Sonra devreye alternatif tıp girdi !. Çiğ et ve ekmek içi ile yapılan göz kompresleri !..


   Pazartesi günü troleybüse atlayıp yeni okulumun yolunu tuttum. O yıllarda ulaşım troleybüs ve "steyşın" dolmuşlarla yapılıyordu. Bu dolmuşların arka koltuklarına hanımların ve yaşlıların oturabilmesi biraz ustalık gerektiriyordu. Yedi kişilik oturma yeri olan, direksiyondan vitesli aracın sekizinci yolcusu, kapının hemen yanında, hasırdan veya tahtadan oturacak yeri olan küçük bir tabureye otururdu.
   Troleybüslerin İzmir'de sefere başlamalarının tarihi  tam da benim birinci doğum günüme denk geliyor : 1954 yılının 15 Ağustosu.. Üçkuyular-Alsancak hattı ise 13 Aralık 1958 yılında açılmış..MAN ile başlayan markalar resitali FİAT, BÜSSİNG, ANSALDO VE VİBERTİ ile devam etmiş.. Renkleri , üstte gümüş yaldız, pencerelerden sonraki alt kısım ise deniz mavisi..
   Ben, körüklü olan ve "çiftli" ya da "körüklü" denilen Viberti marka troleybüslerin körük kısmındaki, dört adet olan, tekli koltuklarda oturmayı severdim.. İnmek isteyenler pencere üstlerinde, aracı boydan boya kat eden deri kordonları çekerlerdi.. FIAT'lardaki kapı zili gibi bir ses, BÜSSİNG'lerdeki ise melodik bir ses idi..
   Biletçilerin bilet tahtaları vardı. Yan taraflarında ise bileti vermeden önce parmak uçlarını ıslattıkları bir parça ıslak sünger.. Üç cins bilet vardı. Beyaz renkli tam, sarı renkte öğrenci ve kiremit kırmızısı renkte çocuk biletleri.. Çocuk bileti daha genişti.. Benim bilet fiyatlarıyla ilgili anımsadıklarım şu şekilde : Okuldan mezun olduğum 1970 yılına kadar neredeyse fiyatların hiç artmamıştı.. Tam 40 , öğrenci 20 kuruş.. Çocuk da 5 ya da 10 kuruş.. Sonraki değişimler ; 50 / 25 , 75 / 50 kuruş olmuştu yanılmıyorsam..
  

   Uşşakizade Köşkü'nün önündeki geniş, beton zeminli alanda bütün sınıflar büyükten küçüğe sıralanmıştı.. Birinci sınıflar içinden I-D'yi bulup sıraya girdim. "Çömezler" ya da "Çaylaklar" arasındaki yerimi aldım.
   Bir zamanlar Mustafa Kemal ile Latife Hanım'ın yan yana Körfezi seyrettikleri geniş verandada şimdi Müdür Başyardımcısı Orhan Edgüer durmaktaydı. Uzun boylu, disiplin delisi, yüzünde herkese karşı takındığı "cool" tavrı ve küçümser ifadesiyle bana nedense hep, İkinci Dünya Savaşı filmlerindeki SS subaylarını anımsatırdı !..
   Binanın merdivenlerinde ise müzik öğretmeni Çetin Bey, İstiklal Marşını söyletmek için, ayaklarının ucunda yaylanarak ve bir yandan da gömlek yakası boğazını sıkıyormuşçasına, kafasını yukarıya doğru kaldırıp durarak beklemekteydi. Ufak tefek ve yukarıda bahsettiğim tikleriyle ilginç ama sevimli bir tipti.. Öğrencilere verdiği müzik dersleriyle, belki de en çok kazanan öğretmenlerdendi.
   Törenden sonra, alt katında yemekhanenin olduğu binanın en üst katındaki sınıfımıza çıktık. Bu katta sadece iki sınıf vardı. Gündüzlü öğrencilere ait, I-D ve I-E sınıfları.."Tarama özürlü" Cezmi Yalçınkaya'nın idaresindeki
kütüphane ve Müdür yardımcılarından Şermin Sümer'in odası da bu kattaydı.. İlkokulu yeni bitirip gelmiş bir avuç çocuğu ; müdür yardımcısı ve sessizlik gerektiren kütüphane arasına yerleştirmek de ne oluyordu ?..  Bu, aslında müdüründen hizmetlisine kadar, yani tepeden tırnağa kadar, uygulanan "Prusya disiplini"nin parçasıydı.
Öyle bir disiplin ki, bitirdiğim yıl girdiğim E.Ü. Fen Fakültesindeki ilk günlerimde bile, okula kravatlı gitmiştim. Tıklım tıklım parkalı veya spor giyimli öğrencilerle dolu olan Mötbe anfisinde benim gibi olan beş kişiydik ve diğerleri de kolejden sınıf arkadaşlarım olan Samim Süloş, Bülent Odaman, Suha Mocan ve Mehmet Makinebakan'dı !..Mehmet sonradan fakülteden sınıf arkadaşım olan Ömür ile evlendi..
   Ve ben, disiplinin böylesine sıkı olduğu bir okulun ilk gününde, morarmış bir gözle gelmiştim !.. İdarecilerin ve öğretmenlerin gözleri sanki hep benim üzerimdeymiş gibi hissediyordum. Gözaltı, göz fişlemesi, ne derseniz deyin !.. Zaten sınıfların kapılarında bile yuvarlak, gemi lombozu gibi pencereler vardı. Devamlı göz hapsinde idik.. Okulun sahibi ve müdürü rahmetli Bahattin Tatış'ın oğlu Oğuz Tatış, o zamanlar hiç de üzerine vazife değilken, böyle bir gözetleme sonucu beni Şermin Hanım'a çivilemişti..
   Biraz da "iz bırakan" hocalardan bahsedeyim biraz.. İlk ikisi beden öğretmenleri Yavuz Koçer ve Hüseyin Çolakoğlu.. "Koçero" lakaplı Yavuz Bey, çok boylu poslu olmasa da, bakışlarıyla yıldıran bir hocaydı. Voleybolda smaç vura vura geliştirdiği Osmanlı tokatları meşhurdu.. Beden dersine gelmedi bize ama orta birde Tarım dersine girerdi.. Daha ilk derslerinden birinde Hollanda ineklerinin verdiği sütle ilgili bir şey okurken, tam arkamda oturan 68 sınıf numaralı Haim Nahmias bir ıslık koyuverdi !.. O anda rastlantı bu ya, hoca tam benim sıramın yanındaydı ve elindeki kitaptan ayrılan bir çift kara gözün önce bana sonra arkamdaki Naim'e baktığını gördüğüm anda, hızlı bir adımda beni geçti ve Haim'i resmen "smaçladı" !.. Sırası bir yana, Haim bir yana, kitaplar ve defterler bir yana !.. O oldu ; bir sonraki dersinden önce koridorda ayak sesleri duyulduğu anda sınıf adeta soluğunu tutarak beklerdi..
   Hüseyin Çolakoğlu ise görünüşte kibar, sevimli ve cana yakın bir şekilde hep gülümseyen bir hocamızdı.. Bu gülümsemesini döverken bile terk etmediğini o zamanlar daha bilmiyorduk doğal olarak.. Beden dersine spor malzemelerini getirmediniz örneğin ; yanına çağırır, yumuşak bir şekilde bir elini omzunuza koyar, bunu bir daha tekrarlamamamız konusunda uyarırken, usul usul iki kulak memenize asılır, aynı anda da ayaklarınızın ucuna basardı. Böylece, kulakları yukarıya kaldırırken siz de otomatikman ayak uçlarınızın üstünde yükselirdiniz. Emme basma tulumba gibi bir kaç defa bu hareketi yapardı ve devamlı gülümserdi !..
   İki adet de değerli resim öğretmenimiz vardı : Güven Zeyrek ve Cengiz Kabaklı.. Aynı zamanda iki iyi ressamdılar da.. Hadi beden hocalarının dövmesi bir dereceye kadar anlaşılabilir, serde sportmenlik var ; ama sanatkarlara ne oluyor ?.. Seçmeli ders olarak girdiğim resim derslerinde de epey okşanmışlığım var !.. Gerçi itiraf etmek gerekirse dövülmek denmezdi buna ama yeterince sinir bozucuydu..
   O zamanlar kasaplardan satın aldığımız kalın kasap kağıtlarına kara kalem resimler yapardık.. Mükemmeliyetçi Güven Bey, sanki Güzel Sanatlar Akademisi'nde imişiz gibi, hataları affetmezdi.. Ne mi yapardı ?.. Okul bandosundan aldığı ucu kırık bir bageti vardı ; siz hevesle model olarak ortaya oturmuş sınıf arkadaşınızın resmini yapmaya çalışırken birden burnunuza sert bir şeyin girdiğini hissederdiniz !.  Sonra baget yukarı doğru kalkarken siz de başınızı kaldırırdınız ister istemez ve bir çift mavi gözle karşılaşırdınız.. "Yavrum, eşşek yavrum, senin arkadaşın çolak mı ?.. Kol öyle mi çizilir ?!.. "  
   Ama, yine de hakkını vermek gerekir, mükemmel bir eğitim aldık.. Belki o yıllardaki ders müfredatı ve öğretmenler de iyiydi ama, okulu da yabana atmamak gerekiyor.. O altı yıl boyunca aldığım İngilizce bile beni bugünlere kadar taşıdı..
     

3 yorum:

Levent Ozkaner dedi ki...

1964 senesinde ki o ilk günde bende vardım 1-D sınıfında 399 no ile, teşekkürler Vedii ogünleri tekrar yaşattığın için...

mehmet aydalga dedi ki...

Güzel bir zaman yolculuğu oldu teşekkürler....Kaleminize sağlık....Gerçekten de etkileyiciydi....Müzik Hocası Çeto,Bedenci Bekir Arzuman Fethi Baba vs.vs....Kel Baha...Daha daha niceleri var....Anlattıklarınızın her birinin kaopyaları şahsımca ve diğer arkadaşlarımızca da yaşandığını biliyorum....Bu yüzden Türk Kolej'lilerin inanıyorum çok ortak özellikleri var....Ha Alev Hanım'ı Pakize Hanımı bir an ,bunları yazarken beynimde çakıverdiler..,Bu durumda onları atlayamadım....Hiç birini unutmadım...Unutamadım....Saygılarımla.....:)

Mert Aydogdu dedi ki...

Yavuz Koçer banada gelmişti, o adam öğretmn değil psikopatın tekidir. Biz beden eğiimi dersinden dönerken bu müdür mü neydi, elinde sopa ile beklerdi, biz sınıfa giderken rastgele herkese sopasını sallardı, düşenler olurdu. Yani yeryüzündeki şeytan yavuz koçerdi...

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK