Sayfalar

480 ) YENİ BİR DEVLETİN DOĞUM SANCILARI !...

     

İstanbul Meclisi Reisi Celaleddin Arif Bey'in (yukarıda solda) Ankara'ya gelmesiyle beraber, ortalığı bir tartışma kapladı : Kurulacak Meclis, İstanbul Meclisinin bir devamı olmalıdır !.. Hukuk-u Esasi'ye göre !..
Mustafa Kemal bütün bu tartışmalara tahammül eder. Celaleddin Arif, yeni hükumet, yeni devlet diye bir şey anlamaz. Mademki Mebusan Meclisi Reisi kendisi idi ve şimdi Ankara'dadır ; o halde daha başka kuvvet ve müdahalelere ne gerek vardı ?.. 
Fakat hazırlıklar, devam eden isyanlara, çeşitli yerlerde seçimlere karşı gösterilen dayatmalara, Ankara'da devam eden, yukarıda bahsettiğimiz, tartışmalara ve çeşitli tahriklere rağmen, yürüdü..
İstanbul Meclisinden gelen son gelebilenler ile, vilayetlerden seçilen mebuslar Ankara'da toplandılar. Meclise toplantı yeri olmak üzere, Ankara'nın Taş Han Meydanına bakan eski bir kulüp binası seçildi. Mustafa Kemal Ankara'ya geldiği zaman, bu binanın üstünde Fransız bayrağı dalgalanıyordu. Bu binanın karşısındaki Şehir Bahçesinde Fransız işgal askerlerinin bayrakları bulunuyordu. Bu binanın hemen altında başlayan bataklığın alt yakasındaki istasyon binası, İngiliz askerlerinin işgalindeydi.
Fakat 23 Nisan 1920'den önceki günlerde Ankara artık başka bir Ankara oluyordu. Meclis için seçilen binadaki Fransız bayrağı ve karşısındaki askerler, çoktan kaybolmuştu. Ankara çarşı ve sokaklarının da görünüşü değişmişti. Fesli, kalpaklı, karışık bir kalabalık, memleketin dört yanından gelmiş, Ankara'yı dolduruyordu..

  

Halide Edip Adıvar, o günler ve Mustafa Kemal için "Türk'ün Ateşle İmtihanı" adlı kitabında şunları yazar
"İnanıyorum ki, tarihin dramatik ve ani değişmeleri, çok zaman, dinamik fertlerin eseridir.. Tamamen Jean Jacques Rousseau gibi konuştuğunu iyi hatırlarım :
'Bütün kudret halkındır.. Kudret bölünmez.. Yasamalı ve yürütmeli diye birbirinden ayrılamaz..' 
Bana o günlerde Mustafa Kemal Paşa, George Washington gibi bir kimse olarak görünüyordu.." 

Halide Edip, o çileli günleri, Ankara'da Ziraat Mektebi'nde, Mustafa Kemal ile geçirmişti.. Mustafa Kemal, hemen hemen yalnızdır. İngilizlerin ve Padişah'ın örgütlediği isyan dalgaları Bolu, Gerede, Beypazarı, Ayaş üstünden Ankara ovasına sarkmak üzeredir.. Anzavur askerleri, Hilafet Ordusu, Kuva-yı Ahmediye yani Peygamber'in Kuvvetleri gibi isimler alan ve bayraklarının ucuna İstanbul Şeyhülislamının milliyetçilere ölüm fetvalarını takan azgın isyancılar, neredeyse Ankara'yı basacaklardır..
Bazen öyle olur ki,her şey bitmiş gibi görünür. Hatta Mustafa Kemal bile ümitsiz anlar yaşar. Halide Edip'in eşi Adnan Bey (mebus,vekil) isyancılar elinde boğazlanmaktansa kendi eliyle hayatına son vermek için cebinde bir zehir parçası taşır : "Halk tarafından parçalanmaktansa, zehir alır, ölürüm !.." diye tekrarlar..
Paşa'nın Özel Kalem Müdürü Üsteğmen Hayati Bey, geceleri ikide bir karargahın holünde görünür. Vaziyet alır ve sakince bildirir :
"Bütün teller kesilmiştir Paşam !.." 
Etraftan silah sesleri gelir. Karargahın çevresinde doğru dürüst nöbetçi bile yoktur. Zaten Ankara, elindeki son askeri de, karargah pencerelerinden bile görünen Ayaş beli geçitlerindeki isyancıların üstüne göndermiştir..
Paşa sadece masasından kalkar, bir sigara yakar ve holde bir aşağı bir yukarı dolaşır.. Etrafındakiler tabancalarını, silahlarını hazırlarlar. Kimler merdiven başını tutacaktır, kimler pencerelerden ateş edeceklerdir.. 
Halide Edip şunları yazmaktadır : "Bu durum her gece şafak sökünceye kadar devam ederdi. Hepimiz yorgunluktan bitkin bir hale gelirdik. Mustafa Kemal Paşa'nın o günlerdeki kadar yorgun ve bazen de ümitsiz olduğunu görmüş değilim..
"Genellikle birkaç saat uyuyabilmek için, sabahın erken saatlerinde aşağıya inerdik. Fakat rahat uyumak mümkün olmazdı. Çünkü Hilafet Ordusu mensuplarının ne zaman bizim yerimizi de basıp, yatağımızda bizi boğazlayacaklarını tahmin edemiyorduk. O günlerde bu vatan hainleri,Bolu Hastanesinde yatan bazı subayları da yataklarından sürükleyip, hastanenin önünde kafalarını taşla ezmişlerdi.."
Halide Edip, karargahtan kendi yattıkları binalara geçerlerken, eşiyle beraber, üzerlerine acaba ne zaman kurşun yağacağını beklediklerini anlatır. Yattıkları binanın koruyucusu bir köpekten ibarettir !. Ama bir sabah görürler ki, meçhul katiller onu da, yavrularını da öldürmüşlerdir..
Mustafa Kemal hastadır da.. Fena bir böbrek rahatsızlığı onu devamlı bir şekilde sarsar.. Ateşi vardır.. Dr. Refik (Saydam) Bey etrafında, çaresizlik içinde çırpınır durur..
Mustafa Kemal'in çevresinde el atabileceği bir kuvvet kalmamıştır. Ali Fuat Paşa son kuvvetlerini Eskişehir'den isyancılara karşı Lefke Boğazına sürmüştür. Fakat bu kuvvetlerin de bir kısmı Hendek tarafında pusuya düşürülmüştür. Tümen Kumandanı ve XX. Kolordu Kumandan Vekili Yarbay Mahmut Bey şehit edilmiştir. 24. Tümen dağılmıştır yahut esir edilmiştir.. 
Ankara'dan Gerede'ye, asilere nasihat için Mustafa Kemal'in gönderdiği dört arkadaşını Gerede'de bir dama tıkmışlar, damın pencereleri önünde, ellerinde hançerleriyle, kan isteyenler kaynaşmaktadırlar.. Gerede meydanına darağaçları kurulmuştur !..
Mustafa Kemal, ele ne geçerse gönderilebilmesi için ta Antep'e, Denizli'ye rica telgrafları çeker. Denizli taraflarında Refet Bey'in Ankara'ya binbir zorlukla ulaştırabildiği yarı atlı, yarı yaya, yarı silahlı 120 kişilik, dağınık ve yorgun bir kafilenin kumandanı Üsteğmen Şerif'i (Emekli Albay Şerif Güralp), Ankara kapılarında karşılayan Ankara Vali Vekili Yahya Galip, müfreze kumandanının boynuna sarılarak, ellerini göklere açar : "Yarabbi, bu günleri de gördük. Sana şükürler olsun.."

Mustafa Kemal, çıktığı ve hak bildiği yoldan dönecek ya da çekilecek mizaçta bir adam değildi. Ama muhakkak ki bu yolda, çile, acı, hatta yalnızlık şarabını, son damlasına kadar içti..  Ama büyük önderlerin, büyük kurucu ve kurtarıcıların, mücadelelerindeki yüceltici sınavları zaten böyleydi.. O da bu şarabın büyülü lezzetini sonuna kadar tattı..

 

ŞEVKET SÜREYYA AYDEMİR'in "Tek Adam" adlı eserinin ikinci cildinden derlenmiştir..

1 yorum:

Anonim dedi ki...

blog çok yararlı olmuş fakat 1.meclisin açılmasıyla ilgili hiç anekdot bulamadım.olsa güzel olurdu

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK