Sayfalar

497 ) TÜRKİYE'NİN SOVYET RUSYA FUTBOLUNA KATKISI !..

     

Rusya Futbol Federasyonu, 1917 Ekim Devrimi'nin ardından 1912 yılından beri üyesi olduğu FİFA'da artık temsil edilmemekteydi. Ne de olsa Batı ülkeleri Sovyet devletini dahi tanımıyordu. Sovyet Rusya, kendisine uygulanan bu futbol ambargosunun ardından kendi birliğini oluşturmuş ve Temmuz 1921'de Kızıl Spor Enternasyonali'ni kurmuştu. Dünya çapındaki kamplaşma futbola da yansımıştı. Böyle bir ortamda FİFA, kendi üyesi ülkelere Sovyetler Birliği ile maç yapmasını yasaklamıştı..
31 Temmuz 1922 tarihinde "Futbol Encümeni" adıyla kurulan ve 23 Nisan 1923 günü yapılan toplantıda "Futbol Heyet-i Müttehidesi" adını alan Türk Futbol Federasyonu ise derhal FİFA'ya başvurmuş ve bu başvuru 21 Mayıs 1923'de kabul edilmişti. Bu kararla, Türkiye Futbol Federasyonu FİFA'nın 26. üyesi olmuştu...
SSCB'nin spor alanında da yalnız kaldığı, uluslararası hiçbir maç yapamadığı bu dönemde dostluk elini Türkiye uzatacaktır. Türk Futbol Federasyonu, SSCB ile resmi bir maç yapmak için FİFA'ya başvurur. Başvuruda, "Rus futbolunun son zamanlardaki olağanüstü başarılarından dolayı Sovyet takımıyla karşılaşılmasına izin verilmesi," talep edilir. Ayrıca, SSCB'ye de resmi bir davet yollanır..
FİFA'dan gelen cevap olumludur. SSCB Beden Eğitimi Yüksek Konseyi teklifi değerlendirmek üzere özel bir toplantı yapar ve teklif kabul edilir. Türkiye'de işçi takımları yoktur, milli takım bulunmaktadır. O zaman Sovyet futbolunun gelişimi için onlarla maç yapılmalıdır.. Ayrıca bu toplantıda yıllarca değişmeyecek olan Sovyet milli takımının formasına da karar verilir : Kırmızı tişört, beyaz şort..
Maçın tarihi 16 Kasım 1924 olarak belirlenir. SSCB ev sahipliği yapacaktır. Devrimden sonra ilk kez başka bir ülkenin milli takımı Rusya'ya gelecektir. Zaten Devrimden önce de sadece Macaristan, İsveç ve Norveç milli takımları Rusya'da bulunmuştur. 
12 yıl sürecek Türk-Sovyet futbol diplomasisinin ilk adımları böyle atılır.  SSCB'nin 1946'da FİFA'ya alınmasına kadar geçen süreçte, tek uluslararası rakibi Türkiye olacaktır..Ancak bu maçlardan ilk ikisi haricindekilerin hiçbiri FİFA istatistiklerine girmeyecektir !..
Maçın oynanacağının kesinleşmesiyle Sovyet basınında Türk milli takımına olan ilgi de artacaktır. Türk futbolundan övgüyle söz edilir, hatta bazen abartıya varan ifadeler kullanılır. Dönemin meşhur futbolcularından Aleksey Trotskiy, Odesa'da yayımlanan "Veçernie Novosti" gazetesine verdiği demeçte, Türk takımının dünyanın en iyi takımlarından biri olduğunu, 1924 Paris Olimpiyatlarında tek yenilgisini az farkla, şampiyonada 2. olan Çekoslavakya'dan aldığını ifade eder. Oysa Türk takımı olimpiyatlarda zaten tek maç yapmıştır. "Az farklı" alınan yenilgi de 
5-2'dir !.. (altta sağda)

    

Kasım ayı başlarında Türk milli takımı Moskova'ya varır. Yoğun kar yağışı vardır.. geleceğin milli futbolcusu, 18 yaşındaki Petroviç Starostin, anılarında Kızıl Meydan yakınlarında gördüğü Türk sporcuları şöyle anlatır :
"Onları Ohotnıy Ryad'da et, but, balık, yeşillik, turşu satan tezgahların arasında görmüştüm. Başlarında kırmızı feslerle esmer tenli, siyah saçlı bu insanlar, fondaki alışveriş yapan ve tezgahtarlarla pazarlık eden kalabalığın uğultusunda ayrıca egzotik gözüküyordu. Şaşkın Moskovalıların 'Türkler, Türkler' diye bağırışları duyuluyordu.."
Futbolcular arasında Andrey Starostin'in dikkatini, gazetedeki fotoğraflarından ve kendine has büyük burnundan tanıdığı, Türk milli takımının kaptanı Nihat çekmiştir. Türk milli takımı, 7 Kasım'da kutlanan Ekim Devrimi'nin yıldönümü törenlerine de katılır. Kızıl Meydan'daki geçit töreninde Türk futbolcular, protokolde en üst düzeyde yabancı ülkelerin büyükelçilerinin locasına alınır. Hatta bu kalabalık sporcu grubu, diplomatlar arasında rahatsızlığa yol açar..
Türk milli talımı ilk olarak hazırlık maçlarına çıkar. 6 Kasım'da -4 derecede Moskova ikinci karmasıyla oynanan maçı Türkiye 3-1 kazanır. Yanık tenli güneylilerin kısacık şort ve incecik tişörtler içinde, iliklere işleyen rüzgardan korunmak için boyunlarına beyaz atkılar takarak sahada koşturmaları seyircileri bir hayli güldürür..
9 Kasım'da Moskova birinci karmasıyla yapılan maçı ise 2-0 Ruslar kazanır. 



Ve maç günü gelip çatmıştır. 16 Kasım 1924 tarihinde Voroskiy Stadı'nda 15 bin kişilik bir seyirci kitlesi yerlerini almıştır.. Kıpırdayacak yer yoktur adeta.. Fakat bu arada hava sıcaklığı daha da düşmüş, saha neredeyse buz tutmuştur. Maç kamera ile de takip edilir. Kameraman tripodu ve kamerasıyla kalenin üstüne çıkmış, maç boyunca oradan çekim yapmıştır. Birkaç kez topun çarpmasıyla düşme tehlikesi geçiren kameraman, maçın Türk hakemi Hamdi Emin (Çap) Bey'i oldukça kızdırmıştır !.. 
Saat 15:30'da takımlar sahaya çıkar. Türk milli takımının üzerinde klasik ay-yıldızlı forma vardır. Soğuktan korunmak için, ancak maçın ortalarında çıkartacakları atkı ve eldiven de takmışlardır. Sovyet milli takımı dört ayrı şehrin futbolcularından oluşmaktadır : Moskova, Leningrad, Harkov ve Orehovo-Zuyevo.. Takım kaptanı Mihail Butusov'dur (altta sağda) . İngiliz teknik adamın çalıştırdığı Türkiye'nin kaptanı ise Nihat'tır.. Türk hakemin sahada şortla yer alması Sovyet sporcularını ve izleyicilerini şaşırtan başka bir olay olmuştur. Devrim öncesi yıllardan 1920'lerin sonuna kadar Rus hakemler dilediği kıyafetle maç yönetebilmektedir. Rugan ayakkabı, kolalı gömlek ve papyonla ya da yağışlı havalarda, pardösüyle maç idare edeni bile olmuştur !.  
İşte alışılmadık bir şekilde şortla sahaya çıkan Türk hakem Hamdi Emin Bey'in başlama düdüğü 15:45'te çalar. Bu düdük, SSCB milli takımının resmi kuruluşunu da ilan etmektedir. 16 Kasım 1924 tarihi, SSCB milli takımının doğum günü olarak kabul edilecektir..
14. dakikada ev sahibi takımın kaptanı Butusov, on metreden vurduğu bir şutla SSCB'nin futbol tarihindeki ilk golünü atar. Aynı oyuncu 25. dakikada bir gol daha atar. Türkiye ikinci yarıya hızlı başlar, 25 dakika içinde 12 köşe vuruşu kullanır ama bir türlü gol gelmez. 76. dakikada Şpakovskiy'in golü gelir ve maç 3-0 yenilgimizle biter..

   

Krasnıy Sport gazetesi maçı şöyle değerlendirmiştir :
"Yüksek kaliteli yabancı takımlarla karşılaşmak bizim için çok faydalı. Bu tür her karşılaşma, müthiş bir ajitasyon aracına dönüşüyor, tekniğin geliştirilmesinde muazzam itici bir rol oynuyor. 15.000 seyirci !.. Bu, rakamların ve olguların dilidir ! Bu, futbola ilginin gerçek bir göstergesidir. Şimdilik sadece futbola, ama bizim görevimiz, futbola olan ilgiyi en geniş anlamda beden eğitimine çevirmektir.."
Türk milli takımı, dönüş yolunda Odesa'da şehir karmasıyla, planlanmamış bir maç da yapar. Lehimize verilen penaltı kararının ardından Odesalı kalecinin kaleyi boşaltmasıyla maçın tek golü gelir. Kalecinin bu tavrı, kimine göre hakemi protesto etmek içindir, kimine göre ise ev sahibi takımın misafirlere bir hediyesidir...

http://alkislarlayasiyorum.com/icerik/177213/16-kasim-1924-sovyetler-birligi-turkiye-maci


(MEHMET PERİNÇEK'in, "Türk-Rus Diplomasisinden Gizli Sayfalar" adlı kitabından derlenmiştir..)     

Hiç yorum yok:

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK